Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze (w chwili obecnej funkcjonujące pod nazwą Prawo upadłościowe) wnosi do polskiego systemu prawnego instytucję postępowania upadłościowego dedykowaną osobom fizycznym, które nie prowadzą działalności gospodarczej. W języku potocznym instytucja ta określana jest jako upadłość konsumencka. Początkowo ustawa posiadała bardzo rygorystyczne zapisy, które w niewielkim stopniu umożliwiały umorzenie długów. Dopiero nowelizacje z roku 2014 i 2015 wprowadziły szansę na oddłużenie niewypłacalnych konsumentów, umożliwiając im nowy start bez balastu zobowiązań.
Upadłość konsumencka została uznana przez polski porządek prawny, aby przywrócić do normalnego życia zawodowego i społecznego tych konsumentów, którzy z różnych przyczyn (niezależnych od siebie), posiadają zadłużenia przekraczające ich dochody i uniemożliwiające realną ich spłatę. W związku z tym, przeprowadzenie postępowania upadłości konsumenckiej jest w większości przypadków obligatoryjne dla sądów. Odmowa najwyższej instancji może być spowodowana wyłącznie przez nadzwyczajne sytuacje przewidziane w ustawie.
W przypadku gdy w toku postępowania upadłościowego konsumenta nie będzie możliwe zaspokojenie jego zobowiązań, to można w takiej sytuacji złożyć wniosek o ich umorzenie, bez konieczności tworzenia planu spłaty wierzycieli. Podstawą dla tego typu wniosku jest sytuacja upadłego, która jasno potwierdza, że nie ma on żadnej możliwości, by spłacić długi, nie zaniedbując tym samym utrzymania siebie i swojej rodziny.
